Rectificeren kun je leren.

Het recht op rectificatie ex art. 6:167 BW.

Bijna al mijn cliënten willen een rectificatie. Het lijkt logisch: Iemand heeft het hele internet volgeschreven over de cliënt en dat publiekelijk moet worden rechtgezet. Uit het onderstaande filmpje blijkt waarom een rectificatie meestal niet zo’n goed idee is.  

Het is een schoolvoorbeeld van een rectificatie. In een eerdere uitzending wordt een foutje gemaakt, Louis van Gaal zou zeggen “Ik ben diegene die de bus gemaakt hebt”. Bij nader inzicht blijkt de voormalige bondscoach echter te zeggen “ik ken diegene die de bus gemaakt heeft”. Het is maar de vraag of Van Gaal gelukkig is met de correctie. Immers, nu wordt nogmaals de aandacht op zijn verspreking gelegd, met de daarbij behorende hilariteit.

Het opwekken van aandacht is een eigenschap van een rectificatie. Zonder de nodige aandacht heeft rectificeren geen zin. Wie dus een rectificatie vraagt moet er rekening mee houden dat de gehele historie weer opgerakeld wordt. Dat laatste is vervelend omdat de gemiddelde lezer slechts zal onthouden dat er iets over het slachtoffer op internet stond dat te maken had met ernstige beschuldigingen.

In sommige gevallen kan een rectificatie wel een sterk middel zijn. Bijvoorbeeld als er een erg hardnekkig gerucht over een bedrijf of persoon bestaat. Het is echter altijd verstandig goed na te denken over de gevolgen van de rectificatie.

Dat brengt mij meteen bij het volgende probleem. Rectificaties worden maar zelden toegewezen, zeker wanneer de eiser niet specifiek kan benoemen waarom nu juist in deze situatie een rectificatie nodig is. Daarover later meer. Eerst is het belangrijk te kijken naar de vraag wat een rectificatie precies is.

Wat is een rectificatie?

Een rectificatie is een publieke mededeling waarmee een eerdere mededeling wordt rechtgezet. Wie tot een rectificatie wordt veroordeeld is gehouden een tekst te plaatsen in een krant, tijdschrift of, tegenwoordig, op internet. Het recht op rectificatie wordt geregeld in art 6:167 BW.

De rectificatie dient ter bescherming tegen onjuiste beschuldigingen. Zij dient het publiek te informeren over de werkelijke situatie. Een rectificatie omvat geen excuses. De dader hoeft dus geen ‘sorry’ te zeggen.

Een rectificatie kan vanwege dat doel ook worden toegewezen wanneer de ander niet wist dat zijn mededeling onjuist was. Bijvoorbeeld wanneer de dader afging op een betrouwbare bron. In dat geval moet de eiser wél de kosten van de rectificatie betalen.

De dader mag geen ontkrachtend commentaar bij de rectificatie plaatsen. In dat geval dient de rectificatie haar doel namelijk niet.

Rectificatie vaak niet toegewezen.

Rechters wijzen een rectificatie vaak niet toe.

Dat komt enerzijds omdat een rectificatie gezien wordt als een vergaande inbreuk op de vrijheid van meningsuiting. Iemand wordt door een rectificatie “gedwongen” een bepaalde mening te verkondigen. Dat gaat veel verder dan het enkel verbieden een mening te verkondigen. Een rechter mag de rectificatie toekennen, maar is daartoe niet altijd verplicht.

Daarnaast vragen advocaten vaak een rectificatie in de verkeerde situatie. Zo is er niet altijd een belang belang bij een rectificatie. De rectificatie dient om onjuistheden recht te zetten. Het slachtoffer moet wel voldoende belang hebben. Het voorbeeld hierboven van de naaktfoto laat al zien dat een rectificatie soms meer kwaad dan goed doet. Andere voorbeelden zijn:

  • Er is zoveel media-aandacht dat het publiek ook zonder rectificatie geïnformeerd wordt
  • De gedaagde heeft vrijwillig gerectificeerd.
  • Een verbod om in de toekomst te uiten strookt niet met een rectificatie.
  • De eiser kan zelf maatregelen nemen, bijvoorbeeld als de eiser zelf beroemd is en voldoende persaandacht krijgt.
  • Dat een lange periode is verstreken na de uiting.
  • Dat het te rectificeren feit een te gering karakter heeft.

Alleen rectificatie bij feitelijke onjuistheden.

Alleen feiten kunnen worden gerectificeerd. Het begrip ‘feiten’ wordt wel ruim gelezen. Ook het suggereren van feiten kan voldoende zijn. Hetzelfde geldt voor het weglaten van relevante informatie om een verkeerd beeld te schetsen.
Meningen en waardeoordelen hoeven niet gerectificeerd te worden.

De grens tussen feit en mening is vaak niet makkelijk te trekken. Bijvoorbeeld:

“Ik heb bij de online winkel van Jan een radio gekocht die niet geleverd is. Daarom is Jan een oplichter.”

De eerste zin is van feitelijke aard. Wanneer Jan de radio wél geleverd heeft kan hij een rectificatie vorderen.

De tweede zin is een waardeoordeel. Het is goed mogelijk dat Jan geen oplichter is, bijvoorbeeld wanneer de radio is zoekgeraakt in de post. Toch hoeft de tweede zin niet gerectificeerd te worden.

De juiste manier van rectificeren.

Duidelijk is dat een rectificatie een beperkt middel is. Vaak is het slachtoffer meer gebaat bij een verbod op de uitingen. Een rectificatie kan dan meer kwaad dan goed doen.
Om te beoordelen of rectificatie een passend middel is kunnen de volgende vragen gesteld worden:

  • Heeft de ander onjuiste beweringen gedaan en zijn deze voldoende ernstig?
  • Welk belang heb ik erbij dat het publiek geïnformeerd wordt over de onjuiste bewering?
  • kan ik zelf maatregelen nemen om het publiek te informeren?
  • Zijn de beweringen van feitelijke aard of meningen?

Licentie

Creative Commons-Licentie
Lexxit Knowledge van Lexxit is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 3.0 Unported-licentie.
Gebaseerd op een werk op www.lexx-it.nl.

Lexxit geeft vrijblijvend advies over uw casus!

Meld internetmisbruik