Mag een ander zomaar mijn bikinifoto’s op Facebook plaatsen? (Portretrecht)

Een bezoeker stelde via ons contactformulier de volgende vraag: “Als ik op vakantie op het strand loop en een wildvreemde maakt een foto van mij in mijn bikini, mag die wildvreemde de foto dan op Facebook plaatsen, of kan ik een beroep doen op het portretrecht?

Zoals bij zoveel juridische vragen luidt het antwoord: “ja dat kan, maar niet altijd”

Een beroep op het portretrecht (art. 21a AW): “ja dat kan”

Wanneer een ander een bikinifoto op Facebook plaatst kan een beroep worden gedaan op het portretrecht.

portretrecht, facebook, bikini, smaad en laster,

portretrecht, facebook, bikini, smaad en laster,

Een portret is een afbeelding waar een persoon op te herkennen is. Een stilstaand beeld is een foto. Bewegende beelden zijn films.

Of een persoon herkenbaar is hangt af van het beeld zelf. Een zwart balkje voor de ogen betekent niet automatisch dat een persoon onherkenbaar is. Aan de andere kant kan een “Facebook-tag” iemand herkenbaar maken.

Voor de beantwoording van deze vraag gaan wij uit van een beeld waarop het portret herkenbaar is.

Het portretrecht is een beperking van het auteursrecht. Het portretrecht beperkt de maker van een werk (auteursrechthebbende) in de uitoefening van zijn rechten. De gedachte daarachter is dat een maker ook rekening dient te houden met de rechten van anderen.

Artikel 21 van de Auteurswet bepaalt dat de geportretteerde zich kan verzetten tegen de verspreiding van een portret, mits hij daarbij een redelijk belang heeft. De vakantieganger kan de verspreiding van de foto’s via bijvoorbeeld Facebook dus tegenhouden op grond van art. 21 van de Auteurswet. Maar, dan moeten hij/zij wel een redelijk belang hebben.

Dat redelijke belang kan persoonlijk of zakelijk zijn. Zo verdienen beroemde personen vaak veel geld met hun foto’s. Zij hebben er daarom een zakelijk belang bij dat hun portret niet zomaar gebruikt wordt.

De meeste mensen zullen vanzelfsprekend geen zakelijk belang hebben bij hun portret.

Wel kan een persoonlijk belang een rol spelen. Het verspreiden van een portret, met eventueel een negatieve tekst erbij is een schending van hun persoonlijke levenssfeer. Dat blijkt wel uit het feit dat de medewerkers het niet prettig vinden om op die manier op internet gezet te worden. Volgens artikel 8 van het EVRM, maar ook artikel 10 van de Grondwet, heeft iedereen recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer.

Geconcludeerd kan dus worden dat de strandganger de verspreiding van zijn/haar foto’s kan tegenhouden met een beroep op het beschermen van de persoonlijke levenssfeer.

Een beroep op het portretrecht: “maar niet altijd”; vrijheid van meningsuiting.

Het portretrecht is echter niet absoluut. Dat wil zeggen dat men soms geen beroep op het portretrecht doen, ook al wordt hun persoonlijke of zakelijke belang geschonden.

De beperking van het portretrecht schuilt in het woordje “redelijk”. Dat betekent in de praktijk dat de rechter een belangenafweging zal maken.

Hij weegt het belang van de fotograaf die recht heeft op vrijheid van meningsuiting. Dat recht wordt voornamelijk beschermd door artikel 10 van het EVRM en artikel 7 Grondwet.

Aan de andere kant is er het belang van diegene waarvan het portret is afgebeeld. Zijn belang is zijn persoonlijke levenssfeer te beschermen en te voorkomen dat zijn foto verspreid wordt.

Dat brengt een botsing van grondrechten met zich mee. De rechter moet dan de knoop doorhakken en daarom maakt de rechter per geval een afweging, aan de hand van de omstandigheden van het geval. Die omstandigheden pakken niet zo gunstig uit voor de geportretteerde.

Een eerste omstandigheid is de manier waarop de foto op het internet gezet wordt. Een neutraal bericht over iemand in bikini maakt minder inbreuk op de persoonlijke levenssfeer dan een bericht vol beledigingen en sexuele insinuaties. Zo werd een tijdje geleden in België een Facebookprofiel genaamd “Marrokaanse Hoeren” offline gehaald omdat dit te ver ging. Dat Facebookprofiel bevatte alleen normale uitgaansfoto’s maar juist de beledigende teksten waren reden om de pagina te verbieden.

Als de foto overigens commeriëel gebruikt wordt, bijvoorbeeld als de foto gebruikt wordt in een advertentie campagne, staat de geportretteerde ook sterk. Dan wordt je portret namelijk geassocieerd met het merk, en dat hoef je niet te dulden.

Een andere omstandigheid is dat een bikini-foto vaak erg “bloot” is, dat brengt met zich mee dat er al snel een ernstige inbreuk wordt gemaakt op de persoonlijke levenssfeer. Niet iedereen wil namelijk in bikini op internet.

Toch zal de “bloot-factor” niet snel beslissend zijn. De rechter neemt namelijk mee dat de foto in het openbaar genomen is. Wanneer je in bikini op het strand loopt dan kun je verwachten dat je gefotografeerd wordt. Dat risico loop je nu eenmaal. Daarom kan in dit geval niet snel een beroep worden gedaan op het portretrecht.

Antwoord:

De geportretteerde kan wel een beroep doen op het portretrecht maar dat beroep zal vaak stranden wanneer de fotograaf zich beroept op zijn vrijheid van meningsuiting. Tenzij er echt sprake is van onnodig grove en grievende teksten.

Kan dit artikel gebruikt worden in een juridische procedure?

Dat is onwaarschijnlijk. Om dit artikel voor consumenten leesbaar te maken is namelijk wat van de juridische precisie geofferd. Het is voor niet-juristen bovendien niet eenvoudig om de juridische accenten in een casus te herkennen. Dat is vergelijkbaar met het bouwen van een huis op basis van een schetstekening. Dit artikel is voornamelijk bedoeld om een algemeen beeld te geven van de juridische aspecten van het internet. Lexxit raadt dan ook af om op basis van dit artikel enige juridische stappen te ondernemen. Dat kan veel schade veroorzaken.

Juridische ondersteuning bij bescherming van Uw portretrecht.

Lexxit Direct biedt professionele ondersteuning bij juridische handhaving tegen laster en smaad. Klik op de knop hieronder voor meer informatie. Via dezelfde knop kunt u een casus aan Lexxit voorleggen. Lexxit beoordeelt uw casus en geeft vervolgens vrijblijvend advies.

Lexxit portretrecht

Licentie

Creative Commons-Licentie
Lexxit Knowledge van Lexxit is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 3.0 Unported-licentie.
Gebaseerd op een werk op www.lexx-it.nl.

Lexxit geeft vrijblijvend advies over uw casus!

Meld internetmisbruik