HvJ: Google moet persoonlijke informatie uit zoekmachine verwijderen.

Vandaag heeft het HvJ een belangrijke uitspraak gedaan tegen de zoekmachine Google. Google mag volgens het HvJ niet zomaar persoonsgegevens in haar zoekresultaten weergeven. Dat lijkt triviaal maar kan grote gevolgen hebben. Lexxit legt uit.

Google speelt vaak een indirecte rol bij de verspreiding van, bijvoorbeeld, smaad en laster. De uitingen worden namelijk niet door Google zelf gedaan maar ondertussen wordt de smaad en laster wel door Google vindbaar gemaakt.

In het verleden stelde Google zich op het standpunt dat zij slechts een zoekmachine is en het internet alleen inzichtelijk maakt. Google ziet het eenvoudigweg niet als haar verantwoordelijkheid om die zoekresultaten te beoordelen. Daarom verwijdert Google pas zoekresultaten als de bron verwijderd is.

In de praktijk blijkt het echter niet altijd mogelijk de bron te verwijderen. Het kan zijn dat de schrijver anoniem is, of de website gehost wordt in het buitenland. In dat geval zou Google in ieder geval de schade kunnen beperken door de resultaten minder inzichtelijk te maken.

Het Hof van Justitie sloeg vandaag in haar vonnis drie belangrijke gaten in het verweer van Google

1. HvJ: Google zoekresultaten zijn een verwerking van persoonsgegevens.

Bij smaad en laster worden bijna vaak persoonsgegevens gebruikt. Bijvoorbeeld de naam van het slachtoffer, of een adres, of een telefoonnummer. In het onderhavige geval werd bijvoorbeeld een Spaanse man met naam en toenaam genoemd in de zoekresultaten.

Persoonsgegevens worden door de Europese richtlijn 1995/46 beschermd (in Nederland is die richtlijn uitgewerkt in de Wet bescherming persoonsgegevens). Het verwerken van die persoonsgegevens mag door die wetgeving alleen onder strikte voorwaarden. Zo is bijvoorbeeld toestemming vereist, en mag de verwerking niet verder gaan dan noodzakelijk.

Het HvJ oordeelde vandaag, kort gezegd, dat de Google zoekresultaten wel degelijk een verwerking in de zin van de richtlijn 1995/46 inhoudt. Google legt namelijk gegevens vast, ordent ze en verstrekt ze ook aan anderen. Die handelingen staan overigens ook in de definitie van “een verwerking” (art. 2 sub b Richtlijn 1995/46).

Omdat de handelingen van Google als een verwerking van persoonsgegevens te kwalificeren zijn moet Google dus aan de strenge voorwaarden van richtlijn 1995/46 voldoen.

2. HvJ: Google als “verantwoordelijke” aan te merken.

De Europese privacyregelgeving maakt onderscheid tussen een “verantwoordelijke” en een “verwerker”. Zoals de naam al suggereert is de verantwoordelijke verantwoordelijk voor de verwerking van persoonsgegevens. De verantwoordelijke is aansprakelijk voor overtreding van de privacyregelgeving.

Iemand is verantwoordelijke als hij het doel en de middelen van de verwerking van de persoonsgegevens vaststelt. Het HvJ is van oordeel dat Google zowel het doel (zoekresultaten) als de middelen (de servers en software) bepaalt en dus kan worden aangemerkt als verantwoordelijke.

3. HvJ: Google valt binnen de werkingssfeer van de richtlijn.

De Richtlijn is alleen van toepassing op Europees grondgebied. De Google zoekresultaten worden echter georganiseerd door Google Inc, een Amerikaans bedrijf. Het is dan ook de vraag of de richtlijn überhaupt wel van toepassing is op het Amerikaanse bedrijf. Het HvJ oordeelt van wel.

De richtlijn is ook van toepassing op een vestiging van een organisatie, als persoonsgegevens worden verwerkt in het kader van activiteiten van die vestiging.

Google heeft in heel Europa vestigingen (Bijvoorbeeld Google Amsterdam B.V.) van waaruit zij haar reclameproduct (Google Adwords) verkoopt. Die reclameproducten zijn afhankelijk van de zoekresultaten. Reden waarom, volgens het HvJ, de persoonsgegevens worden verwerkt in het kader van activiteiten van de nevenvestigingen.

Beperkingen.

De uitspraak wil overigens niet zeggen dat Google nu ineens alle persoonsgegevens moet verwijderen. Er zijn nog een tweetal beperkingen.

Als eerste geeft het HvJ aan Google de mogelijkheid om persoonsgegevens toch op te nemen in haar zoekresultaten. Dat mag echter alleen als het maatschappelijk belang van het inzichtelijk maken van de persoonsgegevens groot genoeg is. Bijvoorbeeld de persoonsgegevens van beroemde mensen of van frauderende ambtenaren. Het HvJ merkt daarbij wel op dat het recht op privacy in beginsel voorrang moet hebben. In de meeste gevallen zal Google zich hier dus niet met rechte op kunnen beroepen. Dat lijkt ook een juiste overweging, als Google alle persoonsgegevens zou moeten verwijderen dan zou zij onevenredig

Ten tweede moeten persoonsgegevens te herleiden zijn naar één natuurlijk persoon. Bedrijven kunnen zich dus alvast niet beroepen op deze uitspraak, zij zijn namelijk geen natuurlijk persoon. Ook moet de persoon voldoende identificeerbaar zijn. Zo zal een eis om alle gegevens te verwijderen over bijvoorbeeld “Donald Duck” waarschijnlijk niet slagen. Veel mensen kunnen namelijk “Donald Duck” heten. Aan de andere kant zullen gegevens over ene Donald Duck, die woont in Duckstad, een beetje lispelt en  rijdt in een Duckatti met nummerplaat 313 wel voldoende specificeerbaar zijn.

Conclusie: wat betekent dit nu in de praktijk?

An sich is de uitspraak niet verrassend te noemen. Het Europese privacyrecht erkent al langer het recht om vergeten te worden, persoonsgegevens genieten dan ook aanzienlijke bescherming. Privacy-advocaten zetten al langer vraagtekens bij de rechtmatigheid van de zoekresultaten van Google. Tot nu toe hield Google echter altijd haar poot stijf en ontkende ze haar verantwoordelijkheid in deze.

Met de uitspraak van het HvJ is daar (hopelijk) een einde aan gekomen. Door een beroep op de uitspraak kan Google worden gedwongen persoonsgegevens uit te sluiten van haar zoekresultaten. Met name ziet lexxit mogelijkheden om de verspreiding onrechtmatige berichten, zoals smaad en laster, in ieder geval, veel moeilijker gemaakt worden. Een belangrijke stap in de strijd tegen anonieme onrechtmatige uitingen.

Kan dit artikel gebruikt worden in een juridische procedure?

Dat is onwaarschijnlijk. Om dit artikel voor consumenten leesbaar te maken is namelijk wat van de juridische precisie geofferd. Het is voor niet-juristen bovendien niet eenvoudig om de juridische accenten in een casus te herkennen. Dat is vergelijkbaar met het bouwen van een huis op basis van een schetstekening.

Dit artikel is voornamelijk bedoeld om een algemeen beeld te geven van de juridische aspecten van het internet. Lexxit raadt dan ook af om op basis van dit artikel enige juridische stappen te ondernemen. Dat kan veel schade veroorzaken.

Juridische ondersteuning tegen laster en smaad.

Lexxit Direct biedt professionele ondersteuning bij juridische handhaving tegen laster en smaad. Klik op de knop hieronder voor meer informatie. Via dezelfde knop kunt u een casus aan Lexxit voorleggen. Lexxit beoordeelt uw casus en geeft vervolgens vrijblijvend advies.

Lexxit Laster en Smaad

Licentie

Creative Commons-Licentie
Lexxit Knowledge van Lexxit is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 3.0 Unported-licentie.
Gebaseerd op een werk op www.lexx-it.nl.

Lexxit geeft vrijblijvend advies over uw casus!

Meld internetmisbruik