Is een website eigenaar nu wel of niet aansprakelijk voor comments?

Vorige maand heeft het EHRM besloten: Een Zweeds blog is niet aansprakelijk voor een comment. Meer precies: De zweedse rechter miskent niet het recht op eer en goede naam van de heer Pihl door het blog niet te veroordelen. Zo’n uitspraak leidt al snel tot de conclusie dat blogs dus niet aansprakelijk zijn voor hun comments. Dat is veel te kort door de bocht. Anderzijds kan ook niet gezegd worden dat blog-eigenaren wél aansprakelijk zijn voor comments. Hoe zit het dan wel? Lexxit legt uit!

De juridische kant van comments op websites.

Comments zijn user generated content, informatie die door gebruikers op een website wordt geplaatst. De eigenaar van de website heeft niet direct invloed op wat de gebruikers schrijven. Als een gebruiker iets op de website schrijft dat mogelijk onrechtmatig is ontstaat een moeilijke situatie. De eigenaar heeft namelijk niet zelf iets onrechtmatigs geschreven maar het staat wel op zijn website en hij biedt wel de mogelijkheid om het onrechtmatig te schrijven. De vraag is dan of de eigenaar aansprakelijk is voor het commentaar.

Er zijn twee uiterste aansprakelijksregimes. De eigenaar van de website kan volledig aansprakelijk zijn voor alles dat op zijn website staat, ook als een derde het schrijft. Die eigenaar heeft immers ook de mogelijkheid om de comments te controleren (modereren). Het andere uiterste is dat de eigenaar van de website helemaal niet aansprakelijk is. Iemand anders heeft de comment namelijk geschreven en de eigenaar kan niet nagaan of de comment echt onrechtmatig is.

In de USA is gekozen voor het laatste systeem. De eigenaar van de website is nooit aansprakelijk voor comments van derden. Binnen de Europese Unie geldt een middenweg. Over dat paradoxale systeem in de volgende paragraaf meer

Aansprakelijkheid voor comments op websites volgens de EU E-Commercerichtlijn.

Aansprakelijkheid voor content van derden (comments) is geregeld in de E-Commercerichtlijn (2000/31/EG). Die richtlijn is in Nederland uitgewerkt in art. 6:196c lid 4 BW.

Kort gezegd is de eigenaar van een website volgens dat artikel niet aansprakelijk wanneer deze een volledig passieve rol speelt én de comments meteen verwijdert wanneer hij weet of had kunnen weten dat deze onrechtmatig zijn.

De website eigenaar weet niet altijd of een bepaalde uiting onrechtmatig is. Hij is namelijk een derde partij die moeilijk kan bepalen hoe de vork aan de steel zit. Dat hangt ook af van het soort comment. Een doodsbedreiging is bijvoorbeeld in bijna alle gevallen onrechtmatig. Echter een beschuldiging niet. Bijvoorbeeld wanneer Jan op internet voor oplichter uitgemaakt wordt dan is dat meestal onrechtmatig. Wanneer Jan daadwerkelijk een oplichter is dan is het echter niet onrechtmatig. De eigenaar van de website kan dit niet zo makkelijk bepalen. Uitsluitsel bestaat bijvoorbeeld wél als er een vonnis ligt waarin de rechter oordeelt dat een uiting onrechtmatig is.

Maar weinig website-eigenaren voldoen aan het eerste criterium van volledige passiviteit. Op veel fora en websites zijn namelijk moderatoren aanwezig die een oogje in het zeil houden. Die controle is an sich al voldoende om geen aanspraak meer te kunnen maken op art. 6:196c lid 4 BW. Dat leidt tot de ironische situatie dat de website-eigenaar die probeert onrechtmatige comments te voorkomen door goede moderation juist eerder aansprakelijk is dan de website-eigenaar die helemaal niets doet. Het wordt echter nóg gekker. Volgens het EHRM is een website-eigenaar soms juist aansprakelijk als hij nalaat te modereren. Daarover meer in het volgende hoofdstuk.

Website-eigenaar wel aansprakelijk voor comments.

In de recente uitspraak oordeelt het EHRM dat een specifiek weblog niet aansprakelijk is voor een comment op hun blog. De casus is ongeveer als volgt. Het weblog publiceerde een artikel waarin de heer Pihl als nazi-sympathisant werd betiteld. In één van de commentaren werd hij echter beschuldigd van het gebruik van wiet. Het artikel én de comment werd meteen verwijderd nadat de heer Pihl daarom verzocht. De heer Pihl kon niet achterhalen wie de comment geschreven had en vorderde van het weblog een symbolische schadevergoeding van SEK 1,- (dat is ongeveer € 0,10).

Het EHRM oordeelde dat geen inbreuk was op de privacy van de heer Pihl omdat: (1) het weblog van een kleine non-profit was die beperkte middelen ter beschikking heeft, (2) zij niet hadden hoeven verwachten dat onder dit artikel dit soort uitingen zouden verschijnen, (3) de comment meteen verwijderd is.

Nu lijkt deze uitspraak goed nieuws voor website-eigenaren. Niet vergeten moet echter worden dat deze uitspraak niet op zichzelf staat. Eerder, in 2013 oordeelde het EHRM juist dat een Fins blog wél aansprakelijk is voor een comment omdat te weinig maatregelen genomen waren om onrechtmatige comments te voorkomen.

Het EHRM bevestigt dus met dit vonnis dat een website-eigenaar aansprakelijk kan zijn voor comments als deze eigenaar te weinig doet om onrechtmatige uitingen te voorkomen. Feitelijk is de maatstaf of de genomen maatregelen onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn. Relevant daarbij zijn factoren als: de waarschijnlijkheid dat onder een artikel onrechtmatige uitingen zullen worden geplaatst (een artikel over bepaalde (voormalig) politici kan nog wel eens doodsbedreigingen opleveren), de mogelijkheden van de organisatie (kleine organisaties hoeven minder maatregelen te nemen als grote), wat is het beleid van de organisatie Etc. etc.

Art. 6:196c BW vs. Art 8 EVRM

Het botst natuurlijk. Volgens art. 6:196c lid 4 BW is een website-eigenaar niet aansprakelijk als hij helemaal niets doet. Aan de andere kant kan de website-eigenaar dan wel worden verweten dat hij te weinig heeft gedaan. De vraag is dan ook welk artikel de overhand krijgt.

Normaal gesproken zou art. 6:196 lid 4 BW in zo’n geval buiten toepassing gelaten worden op grond van art. .. Gw. Namelijk verdrag (het EVRM) gaat boven de wet. Echter art. 6:196c lid 4 BW is óók gebaseerd op het EU-verdrag.

Het zou mij niets verbazen als hierover prejudiciële vragen worden gesteld aan het HvJ. Moet de website-eigenaar controleren, of niet?

Natuurlijk heeft Lexxit geen glazen bol, maar mijn voorzichtige voorspelling is dat het HvJ zal oordelen dat de website-eigenaar verplicht is te controleren. Dat heeft twee redenen:

  • Volgens het Handvest van de EU is de uitvoering van EU-recht onderhevig aan mensenrechten. Voor de uitleg van die mensenrechten sluit het HvJ nu juist vaak aan bij het EHRM. Het is dus te verwachten dat het HvJ ook in dit geval het EHRM volgt.
  • Verder is art. 6:196c BW juist geschreven voor het geval dat geen controle plaatsvindt. Het EHRM oordeelt enkel over de vraag of controle had moeten plaatsvinden. Het zou dus geen vreemde uitkomst zijn als het HvJ oordeelt dat een website-eigenaar onder omstandigheden gehouden is te controleren, dat deze zich vervolgens niet meer kan verschuilen achter art. 6196c BW is een logisch gevolg van het accepteren van comments op de websites.

Lexxit is in ieder geval benieuwd naar de uitkomst van een dergelijke procedure.

Licentie

Creative Commons-Licentie
Lexxit Knowledge van Lexxit is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 3.0 Unported-licentie.
Gebaseerd op een werk op www.lexx-it.nl.

Lexxit geeft vrijblijvend advies over uw casus!

Meld internetmisbruik