Smaad, laster en portretrecht na de dood; rechten van de nabestaanden.

Over de doden niets dan goed gaat het aloude spreekwoord. Toch wordt op internet regelmatig over de doden gesproken en lang niet altijd in de goede zin. Dat kan voor nabestaanden heel vervelend zijn omdat zij steeds op een negatieve wijze geconfronteerd worden met de dood van hun geliefde. Dat draagt niet bij aan de verwerking van het overlijden. Maar weinig mensen weten dat de nabestaanden ook actie kunnen ondernemen tegen onrechtmatige publicaties over de overledene.

Dood is dood.

De dood is juridisch gezien een interessant fenomeen, een persoon houdt immers juridisch gezien op te bestaan zodra hij overlijdt. De overledene heeft vanaf dat moment ook geen rechten en plichten meer. Het is daarom niet mogelijk om een dode aan te klagen, hoogstens zijn erfgenamen. De erfgenamen kunnen dus ook niet in naam van de overledene naar de rechter stappen.

De nabestaanden.

De nabestaanden hebben vaak wel rechten in verband met de overledene. Zo kan een bericht over een overledene een inbreuk zijn op de persoonlijke levenssfeer van de nabestaanden. Ook kunnen nabestaanden voorkomen dat een foto van de overledene gepubliceerd wordt.

Niet alle nabestaanden hebben dezelfde rechten. Een vordering met betrekking uw overleden oud-oom die u al 20 jaar niet gesproken heeft zal meestal niet toegewezen worden. De wet geeft aan welke nabestaanden een beroep kunnen doen op een bepaald recht. Vuistregel is dat hoe verder iemand van de overleden persoon af staat hoe minder rechten hij heeft.

Nabestaanden kunnen in twee gevallen een publicatie over de overledene tegenhouden. Deze worden hieronder beschreven.

Smaad en laster over een overledene; de rechten van de nabestaanden

Zoals hierboven geschreven heeft een overledene geen rechten meer, dus ook geen recht op bescherming van zijn reputatie (art. 8 EVRM). Men mag dus alles zeggen over een dode, hij is immers dood.

De nabestaanden hebben echter wel rechten op dit gebied. Volgens het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) kan het beschadigen van de reputatie van een overledene een directe inbreuk zijn op het recht op privéleven of de reputatie van de nabestaanden, zoals is vastgelegd in artikel 8 EVRM.

De nadruk ligt op “kan”. Dat een overledene in zijn privacy geschaad wil nog niet zeggen dat zijn/haar nabestaanden in hun privacy geschaad zijn. De privacy van een overledene en de privacy van zijn nabestaanden zijn immers twee heel verschillende dingen.

Nabestaanden kunnen dus geen actie ondernemen als de privacy van hun overledenen wordt geschaad maar wel als hierdoor hun eigen persoonlijke levenssfeer wordt geschaad. Bijvoorbeeld als de beweringen bijzonder ernstig zijn, iemand op een bijzonder pijnlijke manier aan het sterven wordt herinnerd.

De wet bepaalt (6:106 BW) dat alleen echtgenoten en familieleden tot in de tweede graad (broers, zussen, vader, moeder, opa, oma en kleinkinderen) van de overledene aanspraak kunnen maken op een immateriële schadevergoeding.

Een afbeelding van de overledene: de nabestaanden en het portretrecht.

Nabestaanden kunnen zich ook beroepen op het portretrecht van een overledene. Het portretrecht houdt in dat een persoon die herkenbaar op een foto staat (portret) de verspreiding van die foto kan tegenhouden als diegene een redelijk belang daartoe heeft. Op die manier kunt u voorkomen dat iemand bijvoorbeeld een naaktfoto van u verspreid. Meer informatie over het portretrecht vindt u hier.

Alleen de ouders, kinderen en echtgenoten (na een scheiding niet meer dus) kunnen zich op het portretrecht van een overledene beroepen als zij daarbij een redelijk belang hebben. Ook hier is de vraag of de nabestaanden een redelijk belang hebben, niet of de overledene dat misschien heeft, die is immers dood. Een redelijk belang ontstaat bijvoorbeeld als door de foto de nagedachtenis aan de persoon wordt verstoord.

Kan dit artikel gebruikt worden in een juridische procedure?

Dat is onwaarschijnlijk. Om dit artikel voor consumenten leesbaar te maken is namelijk wat van de juridische precisie geofferd. Het is voor niet-juristen bovendien niet eenvoudig om de juridische accenten in een casus te herkennen. Dat is vergelijkbaar met het bouwen van een huis op basis van een schetstekening.

Dit artikel is voornamelijk bedoeld om een algemeen beeld te geven van de juridische aspecten van het internet. Lexxit raadt dan ook af om op basis van dit artikel enige juridische stappen te ondernemen. Dat kan veel schade veroorzaken.

Juridische ondersteuning tegen laster en smaad.

Lexxit Direct biedt professionele ondersteuning bij juridische handhaving tegen laster en smaad. Klik op de knop hieronder voor meer informatie. Via dezelfde knop kunt u een casus aan Lexxit voorleggen. Lexxit beoordeelt uw casus en geeft vervolgens vrijblijvend advies.

Lexxit Laster en Smaad

Licentie

Creative Commons-Licentie
Lexxit Knowledge van Lexxit is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 3.0 Unported-licentie.
Gebaseerd op een werk op www.lexx-it.nl.

Lexxit geeft vrijblijvend advies over uw casus!

Meld internetmisbruik